Gạo ST25 - cái tên đã không còn xa lạ với người tiêu dùng Việt Nam kể từ khi giống lúa này đạt danh hiệu "Gạo ngon nhất thế giới" tại cuộc thi World's Best Rice năm 2019. Thế nhưng, ít ai biết rằng để có được hạt gạo thơm dẻo, trắng ngần đặc trưng ấy trên bàn ăn là cả một quá trình sản xuất nghiêm ngặt và công phu đã diễn ra phía sau. Hiểu rõ quy trình sản xuất gạo ngon ST25 không chỉ giúp người tiêu dùng trân trọng hơn giá trị của sản phẩm, mà còn là nền tảng để nhận diện gạo ST25 thật - tránh xa hàng giả, hàng nhái đang tràn lan trên thị trường hiện nay.
1. Chọn Giống - Nền Tảng Quyết Định Chất Lượng.
Mọi thứ bắt đầu từ hạt giống. Giống lúa ST25 được Kỹ sư Hồ Quang Cua cùng nhóm nghiên cứu tại Sóc Trăng lai tạo qua nhiều thập kỷ, kế thừa ưu điểm của các dòng lúa thơm truyền thống và hiện đại. Hạt giống ST25 thuần chủng phải đạt tỷ lệ nảy mầm trên 90%, không lẫn tạp, không nhiễm sâu bệnh và được bảo quản trong điều kiện kiểm soát độ ẩm nghiêm ngặt.
Đây là khâu tiên quyết: chỉ cần sử dụng giống kém chất lượng, toàn bộ quy trình phía sau dù có chuẩn mực đến đâu cũng không thể cho ra hạt gạo đạt chuẩn ST25 thực sự.
2. Chuẩn Bị Đất Và Xuống Giống
Vùng canh tác lúa ST25 tập trung chủ yếu tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long như Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau nơi có thổ nhưỡng phù sa màu mỡ và hệ thống thủy lợi phát triển. Đất ruộng được cày xới, bừa phẳng và ngâm nước kỹ trước khi gieo sạ nhằm tiêu diệt mầm bệnh tồn dư từ vụ trước.
Lịch thời vụ được tuân thủ chặt chẽ theo từng mùa trong năm - thường là vụ Đông Xuân (từ tháng 11 đến tháng 3) và vụ Hè Thu (từ tháng 4 đến tháng 8). Việc xuống giống đúng thời điểm giúp cây lúa phát triển trong điều kiện nhiệt độ và ánh sáng tối ưu, là yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến hương thơm và độ dẻo của hạt gạo sau này.
3. Chăm Sóc Và Quản Lý Đồng Ruộng
Giai đoạn sinh trưởng của cây lúa ST25 kéo dài khoảng 100–105 ngày. Trong suốt thời gian này, người nông dân phải thực hiện hàng loạt công việc quản lý đồng ruộng một cách có hệ thống:
Quản lý nước: Lúa ST25 yêu cầu chế độ tưới tiêu linh hoạt theo từng giai đoạn - ngập nước nông khi lúa đẻ nhánh, rút nước phơi ruộng để kích thích rễ ăn sâu và hạn chế sâu bệnh.
Bón phân cân đối: Quy trình sản xuất theo hướng VietGAP hoặc hữu cơ ngày càng được áp dụng rộng rãi, ưu tiên phân hữu cơ, hạn chế tối đa phân đạm tổng hợp nhằm bảo vệ chất lượng hạt và môi trường đất cho những vụ tiếp theo.
Phòng trừ sâu bệnh: Các đối tượng gây hại phổ biến như rầy nâu, đạo ôn, bạc lá lúa được theo dõi định kỳ và xử lý theo nguyên tắc "4 đúng" đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc, đúng cách - để không để lại tồn dư hóa chất trong sản phẩm khi tới mùa thu hoạch.
4. Thu Hoạch - Thời Điểm Quyết Định Hương Vị.
Thu hoạch đúng độ chín là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong quy trình sản xuất gạo ST25. Lúa được thu hoạch khi khoảng 85–90% hạt chín vàng đều, không quá non để tránh gạo xanh, cũng không để quá già vì sẽ làm gạo gãy vỡ nhiều trong quá trình xay xát.
Máy gặt đập liên hợp hiện đại được sử dụng phổ biến, giúp giảm tổn thất sau thu hoạch xuống dưới 3% - một con số ấn tượng so với phương pháp thủ công truyền thống. Thóc sau khi thu hoạch cần được phơi hoặc sấy kịp thời để đưa độ ẩm về mức 14–15%, ngăn ngừa nấm mốc và bảo toàn hương thơm tự nhiên.
5. Xay Xát Và Chế Biến
Đây là giai đoạn biến hạt thóc thành hạt gạo trắng mà người tiêu dùng nhìn thấy trên kệ hàng. Quy trình xay xát gạo ST25 trong các nhà máy hiện đại thường bao gồm các bước:
Làm sạch thóc nguyên liệu: Loại bỏ rơm rạ, đất đá, tạp chất lẫn vào trong quá trình thu hoạch.
Bóc vỏ trấu: Tách lớp vỏ trấu bên ngoài để thu được gạo lứt.
Xát trắng: Loại bỏ lớp cám để thu gạo trắng. Mức độ xát ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị dinh dưỡng - gạo xát vừa phải sẽ giữ lại nhiều vitamin và khoáng chất hơn.
Đánh bóng và phân loại: Gạo được đánh bóng nhẹ để cải thiện ngoại quan, sau đó qua hệ thống phân loại màu sắc (color sorter) bằng tia laser để loại bỏ hạt đen, hạt gãy, hạt lẫn màu để đảm bảo tính đồng đều của thành phẩm.
Kiểm tra tỷ lệ gạo nguyên: Gạo ST25 đạt chuẩn thường có tỷ lệ gạo nguyên (hạt không gãy) từ 60% trở lên, hạt gạo thon dài đặc trưng, có mùi thơm nhẹ dù chưa nấu.
6. Kiểm Định Chất Lượng Và Đóng Gói.
Trước khi đến tay người tiêu dùng, gạo ST25 phải vượt qua các kiểm định chất lượng về độ ẩm, tỷ lệ tấm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng và chỉ tiêu vi sinh. Các đơn vị sản xuất uy tín đều áp dụng tiêu chuẩn TCVN hoặc xuất khẩu theo tiêu chuẩn quốc tế như ISO 22000, HACCP.
Bao bì đóng gói cần đảm bảo kín khí, chống ẩm và ghi rõ thông tin về vùng trồng, thời gian sản xuất, hạn sử dụng. Người tiêu dùng thông thái nên ưu tiên chọn sản phẩm có mã QR truy xuất nguồn gốc - một công cụ ngày càng phổ biến giúp minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.
7. Bảo Quản Và Sử Dụng Đúng Cách
Để gạo ST25 giữ được hương vị tốt nhất sau khi mua về, người tiêu dùng nên bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt. Gạo đã mở bao nên dùng hết trong vòng 1–2 tháng và không để chung với các thực phẩm có mùi mạnh. Khi nấu, tỷ lệ gạo và nước lý tưởng là 1:1,2 - cơm sẽ dẻo, bóng và tỏa hương thơm đặc trưng của giống lúa ST25.
Từ hạt giống thuần chủng trên cánh đồng Sóc Trăng đến bát cơm thơm dẻo trên bàn ăn, quy trình sản xuất gạo ST25 là sự kết hợp chặt chẽ giữa kỹ thuật canh tác hiện đại, kinh nghiệm nông nghiệp truyền thống và hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Mỗi hạt gạo không chỉ là lương thực - đó là kết tinh của lao động, trí tuệ và niềm tự hào nông nghiệp Việt Nam. Là người tiêu dùng, lựa chọn gạo ST25 Ông Cua có nguồn gốc rõ ràng chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe gia đình và đồng hành cùng nền nông nghiệp bền vững của đất nước.
